ศัพท์และนิยามคำศัพท์เครือข่ายคอมพิวเตอร์

Bit (บิต): หน่วยแทนข้อมูลที่เล็กที่สุดที่คอมพิวเตอร์สามารถเข้าใจได้ (มีค่าเพียง 0 หรือ 1)

Border Gateway Protocol (BGP): โปรโตคอลหลักที่เร้าเตอร์ใช้แลกเปลี่ยนข้อมูลเส้นทางระหว่างกัน (มักใช้เชื่อมต่อเส้นทางระหว่างระบบเครือข่ายขนาดใหญ่ หรือ Autonomous System บนอินเทอร์เน็ต)

Broadcast: การส่งข้อมูลรูปแบบหนึ่งบนเครือข่ายอีเธอร์เน็ต โดยกระจายข้อมูลไปยังอุปกรณ์ทุกชิ้นที่อยู่ในเครือข่ายแลน (LAN) วงเดียวกัน

Broadcast address: แอดเดรสปลายทางพิเศษสำหรับการส่งแบบบรอดคาสต์บนอีเธอร์เน็ต ซึ่งประกอบด้วยตัวอักษร F ทั้งหมด (FF:FF:FF:FF:FF:FF)

Cable categories (ประเภทสายสัญญาณ): กลุ่มของสายสัญญาณที่ผลิตจากวัสดุประเภทเดียวกัน สายเครือข่ายที่นิยมใช้ในปัจจุบันแบ่งออกเป็น 2 ประเภทหลัก คือ สายทองแดง (Copper) และสายใยแก้วนำแสง (Fiber)

Cables (สายเคเบิล): สายตัวนำที่มีฉนวนหุ้ม สำหรับเชื่อมต่ออุปกรณ์ต่าง ๆ เข้าด้วยกันเพื่อให้สามารถรับส่งข้อมูลข้ามถึงกันได้

Carrier-Sense Multiple Access with Collision Detection (CSMA/CD): กลไกที่อุปกรณ์ใช้ตรวจสอบว่าสายสัญญาณว่างพร้อมส่งข้อมูลหรือไม่ และตรวจจับว่าเกิดการชนกันของสัญญาณข้อมูล (Collision) ระหว่างส่งหรือไม่

Client (ไคลเอนต์): อุปกรณ์หรือโปรแกรมที่ร้องขอและรับข้อมูลจากเครื่องแม่ข่าย (Server)

Collision domain: ขอบเขตของเครือข่ายที่อุปกรณ์ต่าง ๆ ใช้งานสายสื่อสารร่วมกัน ซึ่งในจังหวะเวลาหนึ่งจะมีอุปกรณ์ส่งข้อมูลได้เพียงเครื่องเดียวเท่านั้น หากส่งพร้อมกันจะเกิดการชนกันของสัญญาณ

Computer networking (การเชื่อมต่อเครือข่ายคอมพิวเตอร์): ขอบเขตกระบวนการทั้งหมดที่เกี่ยวข้องกับการทำให้อุปกรณ์คอมพิวเตอร์สามารถสื่อสารและแลกเปลี่ยนข้อมูลร่วมกันได้

Copper cable categories (หมวดหมู่ของสายทองแดง): มาตรฐานสายทองแดงที่ระบุคุณสมบัติทางกายภาพต่างกัน เช่น ความถี่ของการตีเกลียวคู่สาย นิยมเรียกตามมาตรฐาน เช่น Cat 5, Cat 5e หรือ Cat 6 ซึ่งรูปแบบการตีเกลียวจะมีผลโดยตรงต่อความเร็วในการรับส่งข้อมูลและการป้องกันสัญญาณรบกวนภายนอก

Crosstalk (สัญญาณรบกวนข้ามสาย): ปรากฏการณ์ที่สัญญาณคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าจากสายเส้นหนึ่งเหนี่ยวนำหรือรั่วไหลเข้าไปรบกวนสัญญาณในสายอีกเส้นที่อยู่ใกล้เคียง

Cyclical Redundancy Check (CRC): กระบวนการทางคณิตศาสตร์ที่ใช้การหารพหุนาม (Polynomial Division) เพื่อคำนวณค่าตัวเลขตัวแทนชุดข้อมูล นำมาใช้ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูล (Data Integrity) อย่างแพร่หลาย ทั้งในระบบเครือข่ายและระบบจัดเก็บข้อมูล

Data packet: คำเรียกรวมชุดข้อมูลฐานสอง (Binary Data) 1 ชุด ที่กำลังถูกส่งผ่านลิงก์เครือข่าย

Datalink layer (เลเยอร์ 2): เลเยอร์ที่เริ่มมีโปรโตคอลจัดการการส่งข้อมูล ทำหน้าที่แปลงสัญญาณดิจิทัล/กายภาพให้กลายเป็นรูปแบบข้อมูลที่เข้าใจตรงกัน เพื่อให้อุปกรณ์เครือข่ายสามารถสื่อสารกันได้

Destination MAC address: ฮาร์ดแวร์แอดเดรสของอุปกรณ์ปลายทางที่ต้องการส่งข้อมูลไปหา จะอยู่ในเฟรมอีเธอร์เน็ตต่อจาก Start Frame Delimiter (SFD) ทันที

Duplex communication: รูปแบบการสื่อสารที่ข้อมูลสามารถไหลผ่านสายสัญญาณได้ทั้งสองทิศทาง (ไป-กลับ)

Ethernet: มาตรฐานโปรโตคอลการสื่อสารระดับท้องถิ่น (Local Link) ที่ได้รับความนิยมและใช้งานแพร่หลายที่สุด

Ethernet frame: โครงสร้างการจัดเรียงข้อมูลอย่างเป็นระบบตามลำดับที่กำหนด เพื่อใช้ส่งข้อมูลบนเครือข่ายอีเธอร์เน็ต

EtherType field: ฟิลด์ขนาด 16 บิต ที่อยู่ถัดจาก Source MAC Address ในโครงสร้างเฟรม ทำหน้าที่ระบุว่าเพย์โหลดข้อมูลด้านในเป็นโปรโตคอลระดับเน็ตเวิร์กเลเยอร์ชนิดใด (เช่น IPv4, IPv6 หรือ ARP)

Fiber cable (สายใยแก้วนำแสง): สายที่บรรจุเส้นใยแก้วขนาดเล็กเท่าเส้นผมมนุษย์ สื่อสารโดยใช้การยิงพัลส์แสงแทนระดับแรงดันไฟฟ้า เพื่อแทนรหัส 0 และ 1 ของข้อมูล

Five layer model (แบบจำลอง 5 เลเยอร์): โมเดลที่ใช้อธิบายสถาปัตยกรรมการสื่อสารเครือข่าย โดยแบ่งออกเป็น 5 ชั้นซ้อนกัน ได้แก่ Physical, Data Link, Network, Transport และ Application

Frame check sequence (FCS): ฟิลด์ท้ายเฟรมขนาด 4 ไบต์ (32 บิต) ที่เก็บค่า Checksum (คำนวณผ่าน CRC) สำหรับตรวจจับความถูกต้องของเฟรมข้อมูลทั้งหมด

Full duplex: ความสามารถของอุปกรณ์ทั้งสองฝั่งบนลิงก์เครือข่ายที่สามารถส่งและรับข้อมูลสวนทางกันได้พร้อมกันในเวลาเดียวกัน

Half-duplex: การสื่อสารที่สามารถรับส่งได้สองทิศทาง แต่ทำได้ทีละฝั่งในแต่ละช่วงเวลา (ไม่สามารถส่งพร้อมกันได้ หากส่งพร้อมกันสัญญาณจะชนกัน)

Hexadecimal (เลขฐานสิบหก): ระบบตัวเลขฐาน 16 (ประกอบด้วยตัวเลข 0–9 และตัวอักษร A–F) นิยมใช้แสดงค่าของข้อมูลไบนารีขนาดใหญ่ เช่น MAC Address และ IPv6

Hub: อุปกรณ์ในระดับ Physical Layer (Layer 1) ที่ไม่มีความฉลาด เมื่อได้รับข้อมูลจากพอร์ตใด จะทำการกระจาย (Repeat/Broadcast) ข้อมูลนั้นออกไปยังทุกพอร์ตที่เชื่อมต่ออยู่

Internet Protocol (IP): โปรโตคอลหลักที่ใช้งานบน Network Layer (Layer 3) ทำหน้าที่จัดการเรื่อง Address และการส่งต่อแพ็กเก็ตข้ามเครือข่าย

Internet Service Provider (ISP): ผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตที่จัดสรรการเชื่อมต่อไปยังโครงข่ายอินเทอร์เน็ตแก่ผู้ใช้งานทั่วไปหรือองค์กร

Internetwork: เครือข่ายหลายๆ วงที่เชื่อมต่อเข้าหากันผ่านอุปกรณ์เร้าเตอร์ โดยเครือข่ายอินเทอร์เน็ตเวิร์กที่ใหญ่ที่สุดคือ เครือข่ายอินเทอร์เน็ต (Internet)

Line coding: รูปแบบการมอดูเลตหรือการแปลงข้อมูลดิจิทัล (0 และ 1) ให้อยู่ในรูปของสัญญาณพัลส์ทางกายภาพที่เหมาะสำหรับส่งผ่านสายสัญญาณเครือข่าย

Local Area Network (LAN): ระบบเครือข่ายคอมพิวเตอร์ท้องถิ่นที่เชื่อมต่ออุปกรณ์ต่างๆ เข้าด้วยกันภายในพื้นที่จำกัด เช่น ภายในบ้าน ออฟฟิศ หรืออาคารเดียวกัน

MAC (Media Access Control) address: รหัสประจำตัวทางฮาร์ดแวร์เฉพาะตัวของการ์ดแลน (NIC) มีขนาด 48 บิต แสดงผลในรูปเลขฐานสิบหกจำนวน 6 คู่คั่นด้วย : หรือ -

Modulation: กระบวนการเปลี่ยนแปลงระดับแรงดันไฟฟ้าหรือคลื่นพาหะอย่างต่อเนื่องบนสายสัญญาณทองแดง เพื่อนำสัญญาณข้อมูลส่งออกไป

Multicast frame: เฟรมข้อมูลที่บิตที่มีนัยสำคัญต่ำสุด (LSB) ของอ็อกเท็ตแรกใน MAC Address ปลายทางถูกกำหนดค่าเป็น 1 ซึ่งเฟรมนี้จะถูกส่งไปยังอุปกรณ์ในเครือข่าย และอุปกรณ์แต่ละเครื่องจะเป็นผู้ตัดสินใจรับหรือทิ้งเฟรมตามการเข้าร่วมกลุ่ม (Group Membership) โดยไม่ยึดเพียง MAC Address ฮาร์ดแวร์ของตัวเอง

Network layer (เลเยอร์ 3): เลเยอร์ที่ทำให้อุปกรณ์ต่างเครือข่ายสามารถสื่อสารกันได้ผ่านเร้าเตอร์ ทำหน้าที่ค้นหาเส้นทาง (Routing) และนำส่งข้อมูลข้ามเครือข่าย

Network port: ช่องเชื่อมต่อทางกายภาพสำหรับนำอุปกรณ์เข้าสู่เครือข่าย อาจอยู่บนตัวเครื่องคอมพิวเตอร์, บนเต้ารับฝาผนัง หรือบน Patch panel

Network switch: อุปกรณ์ระดับ Layer 2 (Data Link) ที่สามารถเชื่อมต่อหลายอุปกรณ์เข้าหากัน มีความสามารถในการตรวจสอบ MAC Address ปลายทางในเฟรมอีเธอร์เน็ต และส่งข้อมูลเจาะจงออกไปเฉพาะพอร์ตของอุปกรณ์ปลายทางนั้นๆ

Node: อุปกรณ์ใดๆ ก็ตามที่เชื่อมต่ออยู่บนเครือข่าย ซึ่งส่วนใหญ่มักทำหน้าที่เป็นเซิร์ฟเวอร์หรือไคลเอนต์

Octet (อ็อกเท็ต): ชุดข้อมูลขนาด 8 บิต (มีค่าเท่ากับ 1 ไบต์)

Organizationally Unique Identifier (OUI): เลข 3 อ็อกเท็ตแรก (24 บิตแรก) ของ MAC Address ที่ออกให้โดย IEEE เพื่อระบุบริษัทผู้ผลิตฮาร์ดแวร์นั้นๆ

OSI model: โมเดลมาตรฐานสากล 7 เลเยอร์ที่ใช้อธิบายขั้นตอนการสื่อสารของระบบเครือข่าย ประกอบด้วย Physical, Data Link, Network, Transport, Session, Presentation และ Application

Patch panel: แผงกระจายสายที่มีพอร์ตเชื่อมต่อเครือข่ายจำนวนมาก ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางจัดการและจัดระเบียบสายสัญญาณในตู้ Rack

Payload: ส่วนเนื้อหาข้อมูลแท้จริงที่ต้องการส่งไป ซึ่งไม่รวมส่วนหัว (Header) หรือส่วนท้าย (Trailer)

Physical layer (เลเยอร์ 1): เลเยอร์ที่เกี่ยวข้องกับอุปกรณ์และสื่อกลางทางกายภาพทั้งหมดที่เชื่อมต่อคอมพิวเตอร์เข้าด้วยกัน รวมถึงการส่งสัญญาณบิตดิบผ่านสายหรือคลื่นวิทยุ

Preamble: ส่วนแรกสุดของเฟรมอีเธอร์เน็ต มีขนาด 8 ไบต์ (64 บิต) ทำหน้าที่ส่งสัญญาณจังหวะให้ตัวรับสัญญาณซิงโครไนซ์เวลาได้ตรงกัน

Protocol: ชุดข้อกำหนด กฎเกณฑ์ หรือมาตรฐานที่ระบบคอมพิวเตอร์ต้องปฏิบัติตามเพื่อให้สามารถสื่อสารเข้าใจตรงกันได้อย่างถูกต้อง

Router: อุปกรณ์เครือข่ายที่ทำหน้าที่ส่งต่อข้อมูล (Routing) ข้ามระหว่างเครือข่ายที่แยกจากกัน

Server: อุปกรณ์หรือระบบที่ทำหน้าที่ให้บริการข้อมูลหรือทรัพยากรแก่เครื่องที่ส่งคำร้องขอเข้ามา (Client)

Simplex communication: การสื่อสารข้อมูลทางเดียว ข้อมูลสามารถเดินทางได้ในทิศทางเดียวเท่านั้นตลอดสายสัญญาณ (ไม่สามารถส่งย้อนกลับได้)

Source MAC address: ฮาร์ดแวร์แอดเดรสของอุปกรณ์ผู้ส่งเฟรมข้อมูล จะอยู่ถัดจาก Destination MAC Address เสมอ

Start Frame Delimiter (SFD): ไบต์สุดท้ายของชุด Preamble (ไบต์ที่ 8) ทำหน้าที่ส่งสัญญาณแจ้งอุปกรณ์รับว่า จบส่วนการซิงโครไนซ์แล้ว และข้อมูลเฟรมแท้จริงกำลังเริ่มต้นขึ้น

Transmission Control Protocol (TCP): โปรโตคอลการรับส่งข้อมูลใน Transport Layer (Layer 4) ที่ต้องมีการสร้างการเชื่อมต่อ (Connection-oriented) ระหว่างสองฝั่งก่อน และมีการตรวจสอบความถูกต้อง การันตีการส่งถึงปลายทาง

Transport layer (เลเยอร์ 4): เลเยอร์ที่ทำหน้าที่จัดการและระบุว่า ข้อมูลที่รับส่งนั้นเป็นของโปรแกรมหรือแอปพลิเคชันใดบนฝั่งไคลเอนต์และเซิร์ฟเวอร์ (ผ่านหมายเลข Port)

Twisted pair cable (สายคู่บิดเกลียว): สายเคเบิลประเภทที่นิยมใช้เชื่อมต่อเครือข่ายมากที่สุด ภายในประกอบด้วยสายทองแดงตีเกลียวเป็นคู่ๆ เพื่อลดสัญญาณรบกวนข้ามสาย (Crosstalk)

Unicast transmission: การส่งข้อมูลแบบเจาะจงที่ส่งตรงไปยังแอดเดรสของผู้รับเพียงเครื่องเดียวเท่านั้น

User Datagram Protocol (UDP): โปรโตคอลใน Transport Layer ที่ไม่ต้องสร้างการเชื่อมต่อก่อนส่ง (Connectionless) ไม่มีการตอบรับการได้รับข้อมูล (No Acknowledgement) ส่งเร็ว มีโอเวอร์เฮดต่ำ เหมาะกับงานที่ต้องการความเร็วสูง เช่น วิดีโอสตรีมมิงหรือเกม

Virtual LAN (VLAN): เทคนิคการแบ่งเครือข่ายแลนออกเป็นเครือข่ายย่อยเชิงตรรกะ (Logical LAN) หลายๆ วงบนอุปกรณ์กายภาพ (สวิตช์) ชุดเดียวกัน

VLAN header: ข้อมูลส่วนหัวพิเศษ (เช่น มาตรฐาน IEEE 802.1Q) ที่แทรกเข้าไปในเฟรมอีเธอร์เน็ต เพื่อระบุหมายเลข VLAN ID โดยในโครงสร้างเฟรมจะถูกแทรกอยู่ก่อนหน้าฟิลด์ EtherType ดั้งเดิม