สูตรลัด subnet

การคำนวณ Subnet สำหรับระดับช่างหน้างาน Data Center ไม่จำเป็นต้องไปนั่งแปลงเลขฐานสองให้ปวดหัว แค่จำ สูตรลัด 3 สเต็ป และ เลขชุดมหัศจรรย์ ก็คำนวณในหัวหรือทดลงกระดาษได้ภายใน 10 วินาที

คอนเซปต์ตั้งต้นที่ต้องรู้ก่อน

IP มีทั้งหมด 32 บิต ตัวเลขหลังเครื่องหมายทับ เช่น /24 เรียกว่า Prefix หรือ CIDR

• ยิ่งเลข / เยอะ $\rightarrow$ เครื่องยิ่งน้อย (ซอยย่อย)
• ยิ่งเลข / น้อย $\rightarrow$ เครื่องยิ่งเยอะ (วงใหญ่)

กฎเหล็กคือ ในทุกวง Subnet จะต้องเสีย IP ไป 2 ตัวเสมอ

1. Network ID: ไอพีตัวแรกสุด (ใช้ระบุชื่อวง)
2. Broadcast IP: ไอพีตัวสุดท้าย (ใช้ส่งข้อมูลหาทุกเครื่องในวง)

จำนวน IP ที่ใช้งานได้จริง (Usable IP) = ขนาดบล็อก – 2

ตารางลัดที่ควรจำขึ้นใจ (ท่องแค่ชุดตัวเลข 2 ยกกำลัง)

ท่องแถวนี้ให้แม่น: 128, 64, 32, 16, 8, 4, 2

Prefix	Block Size (จำนวน IP รวม)	Usable IP (หักหัว-ท้าย 2)	Subnet Mask (Octet สุดท้าย)	การใช้งานจริงที่พบบ่อย
/24	256	254	.0	วง LAN / Management ทั่วไป
/25	128	126	.128	แบ่งครึ่ง /24
/26	64	62	.192	แบ่ง 4 วงย่อย
/27	32	30	.224	Subnet สำหรับตู้แร็ก (1 Rack)
/28	16	14	.240	Subnet สำหรับ Cluster เล็กๆ
/29	8	6	.248	ลิงก์ไฟร์วอลล์ หรือ Public IP กลุ่มเล็ก
/30	4	2	.252	สายต่อตรง Point-to-Point (Router $\leftrightarrow$ Router)

เทคนิคลัดดู Subnet Mask: เอา $256 – \text{Block Size} = \text{เลข Subnet Mask}$

(เช่น /29 มี Block Size = 8 $\rightarrow$ $256 – 8 = 248$ นั่นคือ 255.255.255.248)

วิธีหา Network ID, IP ใช้งานได้, และ Broadcast (วิธี 3 สเต็ป)

ตัวอย่างโจทย์จริง:

ให้ IP: 192.168.1.50/28 ถามว่า:

• วงนี้มี IP เริ่มต้นเท่าไหร่?
• IP ที่เครื่องเซิร์ฟเวอร์นำไปใช้ได้คือช่วงไหน?
• Broadcast IP คืออะไร?

สเต็ป 1: หา Block Size (ขนาดก้าวเดิน)

• /28 จากตารางลัด ขนาดบล็อกคือ 16

สเต็ป 2: ท่องสูตรคูณหา Network ID

• ท่องแม่ 16 ให้ใกล้เคียงเลข 50 แต่ไม่เกิน 50:
  • 0, 16, 32, 48, 64
• ตัวเลขที่ตกอยู่ในช่วงคือ 48
• ดังนั้น Network ID = 192.168.1.48
• และวงถัดไปจะเริ่มที่ $48 + 16 = 64$

สเต็ป 3: เขียนช่วง IP ออกมาทั้งแถว

เมื่อรู้ว่าเริ่มที่ 48 และวงถัดไปเริ่มที่ 64:

1. Network ID (ตัวแรก): 192.168.1.48
2. First Usable IP (เครื่องแรก): 192.168.1.49 (บวก 1)
3. Last Usable IP (เครื่องสุดท้าย): 192.168.1.62 (ก่อนหน้า Broadcast)
4. Broadcast IP (ตัวสุดท้าย): 192.168.1.63 (ถอยจาก 64 มาหนึ่งตัว)

ลองทดสอบความเข้าใจ 1 ข้อ

สมมติคุณได้รับมอบหมายให้เซ็ตอัปเซิร์ฟเวอร์ในตู้แร็กใหม่ โดย Network Engineer ให้วงนี้มา:

IP: 10.10.20.70/29

1. Block Size ของ /29 คือเท่าไหร่?
2. Network ID ของวงนี้คือ IP ใด?
3. ช่วง IP ที่นำไปเซ็ตให้เซิร์ฟเวอร์ใช้งานได้จริง (Usable Range) คือช่วงไหนถึงไหน?

ลองคิดทีละสเต็ปแล้วตอบมาได้เลยครับ ไม่ต้องรีบ